Atlas Okyanusu'nun en hızlı yolcu gemisi unvanını hâlâ elinde tutan 1952 yapımı SS United States, Çarşamba günü Florida'nın Destin kenti açıklarında kontrollü operasyonla batırıldı ve dünyanın en büyük yapay merası olarak deniz tabanındaki yeni yaşamına başladı. Yaklaşık 300 metre uzunluğundaki gemi, gövdesine açılan deliklerden su alarak patlayıcı kullanılmadan yaklaşık beş saatte 55 metre derinliğe indi; üst güverteleri yüzeyin yaklaşık 17 metre altında kalacak. Okaloosa ilçesinin 2024'te 1 milyon dolara satın aldığı gemi, kırmızı mercan, izmarit ve ton gibi türler için yeni bir yaşam alanı olurken dalgıçlar için de bir cazibe merkezi olması bekleniyor. Gemi kariyeri boyunca dört ABD başkanını ve Mona Lisa tablosunu taşımış, 1952'deki üç gün 10 saat 40 dakikalık transatlantik Crossing rekorunu bugüne dek kimse kıramamıştı.
Denizcilik tarihinin en çarpıcı vedalarından biri yaşandı: 1952’de denize indirilen ve bir zamanlar dünyanın en hızlı okyanus yolcu gemisi olan SS United States, Çarşamba günü Florida açıklarında batırılarak yeni bir görevle denizin derinliklerine uğurlandı.
Operasyon, Destin kıyısından yaklaşık 40 kilometre açıkta gerçekleştirildi: gemi öğleden sonra belirlenen konumuna yerleştirildi, gövdesine önceden açılmış deliklerden su alınmaya başlandı. Patlayıcı kullanılmayan kontrollü batırma süreci saatler sürdü; gemi önce yanına yatarak dengesini korudu, ardından kademeli olarak doldu ve akşam saatlerinde Meksika Körfezi’nin Kumanyası tabanına oturdu.
Rakamlar ölçeği gösteriyor: yaklaşık 300 metre uzunluğundaki gemi, yaklaşık 55 metre derinlikte dinlenecek; üst güverteleri yüzeyin 17 metre kadar altında kalacak. Bu boyutlarla gemi, dünyanın en büyük yapay merası unvanını alıyor.
SS United States’in tarihi de eşsiz: 1952’deki ilk seferinde transatlantik hız rekorunu üç gün 10 saat 40 dakikayla ve ortalama 35 knot hıza yakın bir süratle kırdı — bu rekor bugüne kadar hiçbir yolcu gemisi tarafından geçilemedi. Gemi kariyeri boyunca dört ABD başkanını, Mona Lisa tablosunu ve 20. yüzyılın sayısız sinema yıldızını taşıdı; 1969’da, jet çağının okyanus aşırı uçuşları karşısında yolcu kaybedince hizmetten çekildi.
Sonrasında onlarca yıl liman liman sürüklendi, paslandı ve hurdaya ayrılmak üzereydi. 2024’te Florida’nın Okaloosa ilçesi 1 milyon dolar ödeyerek gemiyi satın aldı ve yapay mera projesini hayata geçirdi: gemi önce iç düzeni temizlenmek ve çevreye zararlı maddelerden arındırılmak üzere Alabama’daki Mobile limanına çekildi, aylarca süren hazırlığın ardından beş römorkörle batırma noktasına taşındı.
Koruma derneğinin başkanı Susan Gibbs, ‘Yeşillendirilerek resif yapılması hurdaya çıkarılmasından çok daha onurlu bir çözümdür’ dedi; geminin deniz canlıları için ‘canlı ve dinamik bir yaşam alanı’ olacağını ve kara tabanlı müze ile birlikte tarihinin onurlandırılacağını belirtti.
Deniz biyologları sürecin ne kadar hızlı gelişeceğini şimdiden öngörüyor: bakteriler ve algiler gemiye saatler içinde yerleşecek, balıklar günler içinde çevrede toplanacak. Yetkililer kırmızı mercan, izmarit, lagos, uskumru ve ton gibi türlerin yeni yaşam alanına yerleşmesini bekliyor; bölge bu hafta sonundan itibaren dalgıçlara açılacak.
Ekonomik beklenti de yüksek: Florida 1940’tan bu yana 4 binden fazla yapay mera oluşturdu ve NOAA analizine göre yalnızca birkaç meraya yapılan dalış turları yılda yaklaşık 1 milyar dolarlık ekonomik fayda üretiyor. SS United States, 2006’da Pensacola açıklarında batırılan USS Oriskany uçak gemisinin de aralarında olduğu bölgenin gemi-iskelet rotasının yeni vitrin parçası olacak.
Böylece bir Amerikan ikonu, 74 yıl sonra okyanusun dibinde ikinci bir rekora — en büyük yapay mera olma unvanına — imza attı: en hızlı transatlantikten en büyük resife uzanan yolculuk tamamlandı.