Sınırlar Olmadan Doktorlar, altı aydır süren Kongo Ebola salgınını 'kontrol altında değil' olarak niteledi: Vakaların yaklaşık yarısının saptanmadığı tahmin ediliyor, doğrulanmış vaka sayısı 11 bini aştı. Örgüt, kaynakların sahaya ulaşmadığını bildirdi.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola salgını altıncı ayına girerken uluslararası tıp örgütü Sınırlar Olmadan Doktorlar (MSF), virüsün hâlâ kontrol altında olmadığını ve birçok vakanın kayıt dışı kaldığını bildirdi. Örgüt, salgın yönetimindeki ciddi aksaklıkların yardımı ihtiyacı olanlara ulaştırmadığını savundu.
Doğrulanmış vaka sayısı 11 bini aşmış durumda. Mayıs ortasında ilan edilen ve nadir görülen Bundibugyo türünün neden olduğu salgın, bu türün tarihindeki en büyük patlama olma özelliğini taşıyor; öne çıkan bir nokta, bu virüs türü için onaylı tedavi ya da aşının bulunmaması. Salgın, kayıtlara geçen büyüklük bakımından tarihteki ikinci en ağır Ebola salgını konumunda.
MSF Uluslararası Başkanı Dr. Cavid Abdelmuneim, Cenevre’deki basın toplantısında salgın müdahalesine ayrılan büyük kaynaklara karşın sahada çalışan ekiplerin ‘el ve cepleri boş’ çalıştığını söyledi. Örgütün tespitlerine göre bazı bölgelerde eğitim almamış ve ödemeleri gecikmiş sağlık personeli görev yapıyor, ambulanslar yakıtsız bekliyor, sürveyans ekipleri ve şüpheli vakaları güvenle yönetecek malzeme eksikliği sürüyor.
Salgının boyutuna ilişkin bağımsız bir uyarı da İmparatorluk Koleji’nden epidemiyolog Neil Ferguson’dan geldi. Çarşamba günü ayrı bir brifingte konuşan Ferguson, salgın boyunca gerçekleşen vakaların yalnızca yaklaşık yarısının saptandığını tahmin ettiklerini, şu anda Kongo’da 2 bin ile 3 bin arasında aktif Ebola hastası bulunduğunu öngördüklerini aktardı. Ekibi, mevcut seyir sürerse salgının bir yıl sonra da devam edebileceğini ve 2014-2016 Batı Afrika salgınını —28 binden fazla vaka ve 11 binden fazla ölümle tarihin en büyüğü— geride bırakabileceğini öngörüyor.
Sahadaki veriler de sistemin delen noktalarını gösteriyor: MSF’nin İturi eyaletinde tedavi ettiği Ebola hastalarının yalnızca yüzde 9’u mevcut vakaların temaslısı olarak biliniyordu; bu, iz sürme zincirlerinin büyük ölçüde koptuğuna işaret ediyor. Son bir ayda bildirilen Ebola ölümlerinin yaklaşık üçte ikisi tedavi merkezlerinde değil topluluklar içinde gerçekleşti. Kuzey Kivu’daki Beni sağlık bölgesinde ise hastaların dörtte üçüne yakınının virüsü sağlık kuruluşlarında kaptığı düşünülüyor; su ve klor gibi temel malzemelerin eksikliği buna yol açan etkenler arasında sayıldı.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus da salı günü sağlık çalışanlarının ödemelerinde gecikmeler yaşandığını kabul etti; örgütün Kongo makamları, Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ve diğer ortaklarla birlikte çalışmayı sürdürdüğini belirtti. Tedros, salgının kontrolündeki en büyük engellerden birinin sağlık tesislerine yönelik saldırılar olduğunu vurguladı: Geçen hafta Kuzey Kivu’daki Kantine-Aloya kasabasında düzenlenen saldırıda 66 sivil yaşamını yitirdi, ölenler arasında üç sağlık çalışanı vardı; olay, binden fazla temaslının izlenmesini imkânsız hâle getirdi ve üç doğrulanmış hastanın akıbeti bilinmiyor.
MSF, Kongo hükümetini ve Dünya Sağlık Örgütü dahil Birleşmiş Milletler kuruluşlarını, seferber edilen kaynakların sahaya gerçek destek olarak yansıması için harekete geçmeye çağırdı. Kongo hükümeti, Reuters’ın eleştirilere ilişkin yorum talebine henüz yanıt vermedi. Örgüt ayrıca bu hafta yayımladığı ayrı bir açıklamada, Zaire türü için geliştirilen Ervebo aşısının Bundibugyo salgınında kullanımına ilişkin kısıtlamaların kaldırılması çağrısı yaptı; aşı bu tür için onaylı değil ve klinik araştırmalar sürüyor.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre Kongo, kendi tarihindeki en büyük ve en ölümcül Ebola salgınını yaşıyor: Yaklaşık altı ayda 11 bine yakın kişi enfekte oldu, 5 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. MSF, gerçek sayıların bunun da üzerinde olabileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlar, salgının seyrinin önümüzdeki aylarda sahadaki yanıt kapasitesinin güçlendirilip güçlendirilmediğine bağlı olduğunu vurguluyor.